Isparta Hızırbey Mahallesi’nin adını aldığı HIZIR ABDAL 1464 yılında Isparta’ya Horasan’dan gelmiştir.
Nuri Katırcıoğlu evkaf kayıtlarından ve soyundan gelenlerin vakıf kayıtlarını kaynak vermektedir.
Hızır Abdal, Hızır Bey, Hızır Baba, Hızır Dede, Baba Sultan gibi mahlaslarla tanınmaktadır.
Abdalların tarihi aslında çok eski, İslam öncesi hayatta tanrı ile irtibata geçen şaman anlayışına dayanıyor. Türklerin İslamiyet sonrası her zaman itibar gören abdallar, kalp gözleri açık, dünya malıyla işleri olmayan, manevi şahıslar olarak karşımıza çıkıyor.
Nuri Katırcıoğlu Hızır Abdal’ın aslında Nakşibendi iken, Bektaşi tekkesi haline dönüştürüldüğünü yazsa da (s.112), türbedeki ismin HIZIR ABDAL olarak kayıtlarda geçmesi bu duruma şüphe ile yaklaşılması gerektiğini gösteriyor.
Felsefe bilgini olan Hızır Abdal, o tarihlerde Isparta’nın boş arazisi olan bugünkü, Akoluk Camii ve civarına yerleşir. Müridleri bu bölgeye evler yapar. Tabiyetindeki ahaliyle büyük bir mahalle oluşmuştur.
Hızır Abdal dergahında 50 yıl oturmuştur ve 1521 yılında vefat eder. Bugünkü Hastane Caddesi’ndeki Akoluk Camii karşısındaki türbesine vasiyeti üzerine defnedilir.
Günümüzde çok yoğun olmasa da, 50 sene öncesi hem çevre illerden hem de Sivas, Tokat, Erzincan gibi illerden ziyaretçiler gelmekteydi.
Hızır Abdal’ın özellikle 15 ve 17. Yüzyıl arasındaki dönemde çok ziyaretçisi ve hayranı vardı. Öyle ki Hristiyan Rum tebadan bile kendisine saygı duyan, onun büyüklüğüne inananlar var idi. Isparta’yı suya kavuşturan, şehre çeşmeler yaptıran Rum Hristo’nun, Hızır Abdal’ın işaretiyle bu hayır işini yaptırdığı rivayet edilir. (Katırcıoğlu.S.101)
Bugünkü Isparta Hızırbey Mahallesi onun adıyla bölgenin anılmasından dolayı, bu isimle adlandırılmıştır.
Çok karıştırılan bir hususu bildirmek gerekir ki bugün Keçeci’de bulunan Hızırbey Camisinin Hızır Abdal ile bir bağı yoktur. Hızırbey Cami, Hamidoğulları Beyliği’nin kurucusu Dündar Bey’in oğlu Hızırbey adına yaptırılmış kuruluş ve geçmiş olarak, en eski camidir.
Hızır Abdal için yazılmış bir menkıbe:
,(Hızır Aptal Sultan! Alaıkdan, halaıkdan uzaktı)
Mahviyette yaşar, yavuz uşakdı
Vuslat karin talibi - nakdi
Ruhlara aşina olan bir aşıkı - mutlakdı
Muhipleri, müridleri ona candan aşıkdı
O, bu muhapbete, bu hürmete lâyıkdı
Hızır Sultanı! rahmetle yad et.
Bil kadrini, ruhunu şad et.
Koca sultan bir gün oturduğu postu işaret ederek :
(Şirk koşmamış, kalp yıkmamış, hakka tecavüz etmemiş, nefsini müslüman etmiş; ibadette riyasız, hizmette hilesiz, söz ve muhabbette şüphesiz olan nasiplilerimizden birinin bu posta oturmasını niyaz ederim). demiştir.
Ölümü hakkında yazılan bir şi'rin son mısrağı, ölümüne tarih düşürülmüştür: (Ola hakkın rahmeti canına karin) 937 hicri yıl 1521 milâdi.
Bekir Bekir Manav 15.12.2022 ISPARTA